Wasi Enggan, Meninggal Dunia atau Tidak Dapat Bertindak: Apa Jadi Kepada Geran Probet?

Jika wasi yang dinamakan dalam wasiat enggan, telah meninggal dunia atau tidak dapat bertindak, wasiat itu tidak semestinya menjadi tidak berguna. Tetapi laluan Geran Probet biasa boleh berubah kerana probet pada asasnya diberikan kepada wasi yang dilantik oleh wasiat.

Akta Probet dan Pentadbiran 1959 [Akta 97] mempunyai beberapa peruntukan khusus tentang keadaan ini. Jawapan sebenar bergantung pada bila masalah berlaku, berapa ramai wasi dilantik, sama ada mana-mana wasi telah mengambil probet, dan sama ada wasi lain masih boleh bertindak.

Skop artikel ini: penerangan di bawah memfokuskan mekanik pentadbiran/probet sivil. Jika pewasiat beragama Islam, undang-undang Syariah negeri, faraid dan/atau pengesahan Mahkamah Syariah boleh turut terpakai. Dalam sesetengah pengurusan pusaka Islam, langkah sivil berkaitan geran representasi juga boleh menjadi sebahagian daripada pelaksanaan. Jangan anggap semua wasiat mengikuti laluan yang sama.

Ringkasan pantas

• Wasi boleh renounce hak kepada representation melalui mekanisme yang dibenarkan undang-undang.

• Jika wasi meninggal sebelum mengambil probet, atau renounce, haknya sebagai executor boleh terhenti mengikut seksyen 7.

• Jika beberapa wasi telah mendapat representation dan seorang meninggal dunia, seksyen 14 boleh menyebabkan representation terus kepada wasi yang masih hidup, tertakluk pada keadaan undang-undang yang berkaitan.

• Jika semua wasi gagal, mati, renounce atau tidak berkeupayaan, seksyen 16 mengiktiraf bahawa laluan executor biasa telah gagal dan bentuk pentadbiran lain perlu dinilai.

• Jangan anggap benefisiari atau ahli keluarga boleh terus mengambil alih tanpa geran yang sesuai.

Situasi 1 — Wasi tidak mahu menerima tugas

Pelantikan sebagai wasi tidak bermaksud orang tersebut mesti secara praktikal mengendalikan pusaka dalam semua keadaan.

Seksyen 8 Akta 97 membenarkan seseorang yang berhak kepada representation membuat express renunciation. Renunciation boleh dibuat dalam bentuk yang diterangkan oleh Akta dan patut direkodkan dengan betul.

Jika anda ialah wasi yang tidak mahu bertindak, jangan sekadar mendiamkan diri kerana ahli keluarga masih perlu tahu siapa yang akan mengambil langkah seterusnya.

Situasi 2 — Wasi tidak bertindak walaupun telah diminta

Akta 97 juga mempunyai mekanisme citation.

Di bawah seksyen 9, pihak yang mempunyai kepentingan tertentu dalam pusaka atau creditor boleh menyebabkan citation dikeluarkan kepada executor atau orang yang kelihatan mempunyai prior right to representation supaya menerima atau renounce hak tersebut. Jika orang yang dicite tidak muncul atau tidak meneruskan representation mengikut perintah yang dibuat, undang-undang boleh memperlakukan kedudukannya sebagai renunciation dalam keadaan yang diperuntukkan.

Ini berbeza daripada sekadar mengatakan "wasi lambat". Tindakan citation ialah langkah undang-undang yang memerlukan penilaian fakta dan prosedur.

Situasi 3 — Wasi meninggal dunia sebelum mendapatkan Geran Probet

Seksyen 7 Akta 97 menangani executor yang:

• selamat daripada kematian testator tetapi meninggal sebelum mengambil probet;

• tidak bertindak selepas citation dalam keadaan yang diperuntukkan; atau

• renounce probate.

Dalam keadaan itu, hak executorship orang tersebut boleh terhenti dan representation perlu bergerak melalui laluan lain yang dibenarkan undang-undang.

Jika wasiat menamakan wasi kedua atau pengganti, dokumen wasiat perlu dibaca untuk menentukan kedudukannya.

Situasi 4 — Ada beberapa wasi dan seorang meninggal selepas geran

Keadaan ini berbeza daripada kematian sebelum probet.

Seksyen 14 Akta 97 memperuntukkan bahawa jika representation telah diberikan kepada lebih daripada seorang executor atau administrator dan seorang meninggal dunia, representation boleh accrue kepada executor yang masih hidup, tertakluk pada peruntukan lain yang relevan.

Sebab itu penting mengetahui adakah geran sudah dikeluarkan dan kepada siapa sebelum menentukan langkah seterusnya.

Situasi 5 — Semua wasi tidak boleh bertindak

Seksyen 16 Akta 97 mengiktiraf keadaan kegagalan executor, termasuk apabila:

• tiada executor dilantik;

• executor atau semua executor tidak berkeupayaan dari segi undang-undang atau telah renounce; atau

• tiada executor yang selamat daripada kematian testator.

Dalam keadaan seperti ini, jangan labelkan kes sebagai "probet biasa". Satu bentuk administration with the will annexed atau grant lain mungkin perlu dinilai mengikut wasiat dan pihak yang berhak.

Artikel perbandingan Grant of Probate vs Letter of Administration in Malaysia menerangkan perbezaan asas, tetapi isu executor failure memerlukan semakan lebih khusus daripada perbandingan "ada wasiat vs tiada wasiat".

Adakah wasiat masih berkuat kuasa jika wasi enggan?

Kegagalan atau keengganan executor tidak dengan sendirinya bermaksud semua kandungan wasiat terpadam.

Soalan yang perlu dinilai ialah:

1. adakah wasiat yang sah dan operative masih wujud;

2. adakah ada executor lain yang boleh prove;

3. apakah status executor yang tidak mahu/tidak boleh bertindak; dan

4. siapakah yang mempunyai kedudukan untuk memohon grant seterusnya.

Bolehkah benefisiari menjadi pengganti wasi?

Jangan anggap secara automatik.

Benefisiari mungkin mempunyai kepentingan dalam pusaka, tetapi hak menerima manfaat dan hak mendapat representation ialah dua perkara berbeza. Jika executor route gagal, undang-undang menentukan bentuk grant dan siapa yang mempunyai kedudukan untuk memohon.

Dokumen yang patut disediakan

Untuk menilai isu wasi, kumpulkan:

• sijil kematian pewasiat;

• wasiat asal dan apa-apa codicil;

• nama semua wasi yang dilantik;

• status setiap wasi — hidup, meninggal, bersetuju, enggan atau tidak dapat dikesan;

• salinan apa-apa renunciation, citation atau geran terdahulu;

• senarai benefisiari utama;

• ringkasan aset dan liabiliti; dan

• kronologi ringkas apa yang telah berlaku.

Apa jika wasi berada di luar negara?

Berada di luar negara tidak sama dengan mati atau renounce. Isu praktikal seperti tandatangan, affidavit, kehadiran, pengesahan dokumen atau sama ada wasi mahu meneruskan tugas perlu dinilai secara berasingan.

Jangan tandakan seseorang sebagai "tidak dapat bertindak" hanya kerana lokasi tanpa memahami kedudukan sebenarnya.

Apa jika wasi hilang atau tidak dapat dikesan?

Situasi itu boleh memerlukan langkah tambahan untuk menunjukkan apa usaha yang telah dibuat dan menentukan siapa yang boleh mengambil representation. Ia bukan keadaan yang patut diselesaikan dengan menukar nama wasi secara tidak formal dalam keluarga.

Bila perlu dapatkan nasihat segera?

Dapatkan semakan awal jika:

• semua wasi enggan;

• satu-satunya wasi telah meninggal dunia;

• terdapat pertikaian antara beberapa wasi;

• benefisiari mahu memaksa wasi mengambil tindakan;

• wasiat asal juga hilang;

• terdapat caveat;

• ada dua versi wasiat; atau

• aset sedang terbiar, merosot atau memerlukan keputusan segera.

"Masalah wasi bukan sekadar soal siapa mahu buat kerja. Jika wasi enggan, meninggal dunia atau tidak lagi boleh bertindak, kita perlu tentukan kesan terhadap hak executorship dan siapa yang mempunyai kedudukan untuk mengambil langkah representasi seterusnya." — Akmal Saufi Mohamed Khaled, Peguam & Peguambela, Tetuan Akmal Saufi & Co.

Soalan Lazim

Bolehkah wasi tarik balik renunciation selepas dibuat?

Akta 97 mempunyai peruntukan mengenai withdrawal of renunciation. Sama ada ia boleh dibuat dalam kes tertentu perlu dinilai daripada status prosiding dan representation yang telah berlaku.

Jika satu daripada tiga wasi tidak mahu bertindak, adakah dua lagi boleh teruskan?

Akta 97 membenarkan probet diberikan kepada seorang atau sebahagian daripada beberapa executor dalam keadaan yang dibenarkan. Kedudukan sebenar bergantung pada siapa yang prove, status executor lain dan dokumen yang perlu difailkan.

Jika semua wasi meninggal, adakah keluarga perlu buat LA?

Jangan terus gunakan label "LA biasa". Jika ada wasiat tetapi executor route gagal, administration with will annexed atau bentuk grant lain mungkin lebih tepat. Semak fakta dan wasiat dahulu.

Adakah benefisiari boleh paksa wasi bertindak?

Akta 97 menyediakan mekanisme citation dalam keadaan tertentu. Sama ada itu langkah yang sesuai memerlukan penilaian khusus dan bukan sekadar permintaan keluarga biasa.

This article is for general information only and does not constitute legal advice. Every transaction and every set of facts is different. Obtain specific advice from a qualified adviser before acting on any part of it.

Perlukan penilaian tentang kedudukan wasi?

Jika wasiat sudah ada tetapi executor route bermasalah, sediakan wasiat, sijil kematian, nama semua wasi dan kronologi apa yang telah berlaku. Untuk penilaian skop dan quotation, rujuk Peguam Probet Malaysia: Skop, Dokumen, Kos dan Cara Dapatkan Quotation. Hantar ringkasan kes anda di sini untuk penilaian awal.

Rujukan utama

• Probate and Administration Act 1959 [Act 97], khususnya seksyen 3, 6–11, 14, 16–17.

• Rules of Court 2012, Orders 71–72.

• Portal Rasmi Kerajaan Malaysia, maklumat semasa mengenai pusaka berwasiat dan Geran Probet.

• Majlis Agama Islam Selangor (MAIS), maklumat pelaksanaan wasiat bagi pusaka orang Islam (rujukan contoh negeri; undang-undang Syariah adalah negeri-spesifik).