Perceraian Petisyen Bersama di Malaysia: Syarat, Proses dan Perkara Penting
Keluarga
•
Perceraian petisyen bersama ialah cara pasangan bukan Islam di Malaysia menamatkan perkahwinan secara persetujuan bersama di Mahkamah Tinggi, di bawah seksyen 52 Akta Membaharui Undang-Undang (Perkahwinan dan Perceraian) 1976 (Akta 164). Secara umumnya, pasangan perlu sudah berkahwin sekurang-kurangnya dua tahun, kedua-duanya bersetuju bahawa perkahwinan patut dibubarkan, dan kedua-duanya bersetuju dengan setiap terma perceraian: hak jagaan anak, nafkah dan pembahagian aset perkahwinan. Laluan ini lazimnya lebih cepat dan kurang kos berbanding perceraian yang dipertikaikan, tetapi hanya sesuai jika persetujuan itu benar-benar menyeluruh.
Artikel ini menerangkan syarat, proses dan perkara yang perlu diselesaikan sebelum petisyen difailkan.
Siapa yang boleh memfailkan petisyen bersama?
Petisyen bersama terpakai kepada perkahwinan sivil yang tertakluk kepada Akta 164, iaitu perkahwinan bukan Islam. Perceraian bagi pasangan Islam diuruskan di Mahkamah Syariah di bawah undang-undang keluarga Islam negeri dan tidak dibincangkan di sini.
Secara ringkas, syarat asasnya ialah:
Tempoh perkahwinan sekurang-kurangnya dua tahun. Seksyen 50(1) Akta 164 menetapkan bahawa petisyen perceraian, sama ada bersama atau tunggal, tidak boleh difailkan sebelum tamat tempoh dua tahun dari tarikh perkahwinan. Jabatan Pendaftaran Negara (JPN) juga menyatakan bahawa hakim boleh membenarkan petisyen lebih awal atas alasan keadaan luar biasa atau kesusahan (hardship), tetapi ini adalah pengecualian, bukan kebiasaan.
Kedua-dua pihak bersetuju untuk bercerai. Kedua-dua suami dan isteri menjadi pempetisyen bersama. Menurut JPN, jika kedua-dua pihak bersetuju untuk membubarkan perkahwinan, mereka boleh memfailkan petisyen perceraian di Mahkamah Tinggi.
Persetujuan penuh atas semua terma. Mahkamah perlu berpuas hati bahawa kedua-dua pihak bersetuju secara bebas dengan terma perceraian, termasuk hak jagaan dan kawalan anak, aset perkahwinan dan nafkah pasangan.
Terma yang mesti dipersetujui sebelum memfailkan
Petisyen bersama bukan sekadar persetujuan untuk berpisah. Ia adalah persetujuan menyeluruh tentang apa yang berlaku selepas perceraian. Perkara utama yang lazimnya perlu dipersetujui:
Hak jagaan dan kawalan anak
Kedua-dua pihak perlu bersetuju sama ada seorang ibu atau bapa akan mendapat hak jagaan tunggal (sole custody) atau kedua-duanya berkongsi hak jagaan bersama (joint custody). Jika hak jagaan tunggal dipersetujui, mereka juga perlu bersetuju tentang tempoh dan cara lawatan (access) bagi ibu atau bapa yang tidak memegang hak jagaan.
Nafkah anak
Di bawah seksyen 95 Akta 164, perintah hak jagaan dan nafkah anak secara umumnya tamat apabila anak mencapai umur 18 tahun, atau apabila ketidakupayaan tamat jika anak itu mempunyai ketidakupayaan fizikal atau mental. Selepas Akta Membaharui Undang-Undang (Perkahwinan dan Perceraian) (Pindaan) 2017 berkuat kuasa, mahkamah juga boleh memerintahkan nafkah diteruskan melebihi umur 18 tahun jika anak itu sedang melanjutkan pendidikan atau latihan lanjut atau tinggi. Perkara ini patut diambil kira apabila merangka terma nafkah anak.
Nafkah pasangan
Petisyen bersama juga menetapkan sama ada nafkah akan dibayar kepada pasangan, berapa jumlahnya dan untuk tempoh berapa lama, jika berkenaan.
Pembahagian aset perkahwinan
Rumah, simpanan, kenderaan dan aset lain yang diperoleh semasa perkahwinan perlu dibahagikan mengikut terma yang dipersetujui. Jika ada rumah yang masih dibiayai pinjaman bank, terma itu patut menyatakan siapa akan mengambil alih hartanah dan pinjaman, serta bagaimana pindah milik akan dibuat selepas perceraian.
Proses perceraian petisyen bersama
Walaupun butiran berbeza mengikut kes dan mahkamah, proses lazim adalah seperti berikut:
Rundingan dan persetujuan terma. Pasangan menyelesaikan semua isu: anak, nafkah dan aset. Persetujuan ini didokumenkan dengan teliti.
Lantikan peguam. Pasangan boleh melantik seorang peguam untuk mewakili kedua-duanya, atau setiap pihak melantik peguam masing-masing.
Penyediaan dan pemfailan dokumen. Peguam menyediakan petisyen bersama dan dokumen sokongan, kemudian memfailkannya di Mahkamah Tinggi untuk mendapatkan tarikh pendengaran.
Pendengaran. Pada hari pendengaran, kedua-dua suami dan isteri dikehendaki hadir di mahkamah, melainkan ada alasan sah untuk dikecualikan. Mahkamah akan memastikan kedua-dua pihak bersetuju secara bebas dengan terma yang dikemukakan.
Dekri perceraian. Jika mahkamah berpuas hati, dekri perceraian diberikan mengikut prosedur mahkamah. Dekri nisi diberikan terlebih dahulu dan kemudian dijadikan mutlak selepas tempoh yang ditetapkan.
Pendaftaran perceraian di JPN. Menurut JPN, satu salinan asal atau salinan diperakui oleh Mahkamah Tinggi bagi dekri perceraian perlu dikemukakan kepada Bahagian Perkahwinan dan Perceraian di Ibu Pejabat JPN, Putrajaya.
Adakah perlu ke Tribunal Perunding Perkahwinan?
Tidak. Bagi kebanyakan petisyen perceraian yang lain, pasangan perlu merujuk masalah perkahwinan mereka kepada Tribunal Perunding Perkahwinan terlebih dahulu. JPN menyenaraikan beberapa pengecualian, termasuk apabila kedua-dua pihak bersetuju untuk bercerai secara persetujuan bersama. Oleh itu, pasangan yang memfailkan petisyen bersama tidak perlu melalui proses tribunal di JPN sebelum memfailkan di Mahkamah Tinggi.
Bila petisyen bersama tidak sesuai?
Laluan ini hanya berfungsi jika tiada isu yang tertunggak. Contohnya:
Satu pihak tidak bersetuju untuk bercerai.
Pasangan bersetuju untuk bercerai tetapi masih bertelagah tentang hak jagaan anak, nafkah atau pembahagian rumah.
Satu pihak tidak dapat dikesan atau enggan bekerjasama.
Dalam keadaan ini, petisyen tunggal di bawah seksyen 53 Akta 164 mungkin lebih sesuai. Petisyen tunggal difailkan oleh satu pihak atas alasan perkahwinan telah pecah dan tidak dapat dipulihkan, dan prosesnya biasanya lebih panjang kerana terdapat pertikaian yang perlu diputuskan oleh mahkamah.
"Bahagian yang sering dipandang ringan oleh pasangan bukanlah kertas kerja, tetapi mencapai persetujuan sebenar atas setiap terma sebelum memfailkan. Jika satu isu pun masih belum selesai, laluan petisyen bersama tidak akan berfungsi dan anda perlu melihat kepada petisyen tunggal. Selesaikan dan dokumenkan semuanya dengan betul terlebih dahulu," kata Akmal Saufi Mohamed Khaled, peguam & prinsipal ASCOLAW (Tetuan Akmal Saufi & Co).
Bagaimana ASCOLAW boleh membantu
Jika anda dan pasangan sedang mempertimbangkan perceraian secara persetujuan bersama, peguam boleh membantu menyemak sama ada syarat petisyen bersama dipenuhi, merangka terma persetujuan tentang anak, nafkah dan aset dengan jelas, menyediakan dan memfailkan dokumen di Mahkamah Tinggi, serta menerangkan langkah selepas perceraian seperti pindah milik rumah.
Isi borang pertanyaan ASCOLAW di bawah dengan butiran ringkas situasi anda, dan kami akan menghubungi anda untuk membincangkan langkah seterusnya.
Soalan Lazim
Bolehkah kami memfailkan petisyen bersama sebelum dua tahun berkahwin?
Secara umumnya tidak. Seksyen 50(1) Akta 164 menghendaki tempoh dua tahun perkahwinan sebelum sebarang petisyen perceraian difailkan, sama ada bersama atau tunggal. Mahkamah boleh membenarkan pengecualian atas alasan keadaan luar biasa atau kesusahan, tetapi kebenaran itu perlu dipohon dan tidak diberikan secara automatik.
Bagaimana jika kami bersetuju tentang kebanyakan perkara tetapi tidak semuanya?
Petisyen bersama memerlukan persetujuan penuh atas setiap terma penting, iaitu hak jagaan anak, nafkah dan pembahagian aset. Jika satu isu masih belum selesai, laluan ini tidak sesuai. Petisyen tunggal di bawah seksyen 53 mungkin perlu dipertimbangkan.
Berapa lama proses petisyen bersama?
Tempoh berbeza mengikut kes dan mahkamah. Petisyen bersama biasanya lebih cepat daripada petisyen tunggal yang dipertikaikan kerana tiada pertikaian untuk diputuskan oleh mahkamah. Masa yang diperlukan bergantung terutamanya pada penyediaan dokumen dan tarikh pendengaran yang diberikan.
Perlukah kami menghadiri kaunseling perkahwinan sebelum petisyen bersama?
Tidak. Tidak seperti kebanyakan petisyen tunggal, pasangan yang bercerai secara persetujuan bersama dikecualikan daripada rujukan kepada Tribunal Perunding Perkahwinan di JPN sebelum memfailkan di Mahkamah Tinggi.
Bolehkah seorang peguam mewakili kedua-dua pihak?
Ya. Dalam petisyen bersama, pasangan boleh melantik seorang peguam untuk kedua-duanya, atau setiap pihak boleh melantik peguam sendiri. Jika ada kebimbangan tentang keseimbangan terma, setiap pihak mungkin lebih selesa mendapatkan nasihat berasingan.
Maklumat ini bersifat umum dan bukan nasihat undang-undang bagi fakta khusus anda. Setiap kes perceraian berbeza. Dapatkan nasihat daripada peguam yang berkelayakan sebelum mengambil sebarang tindakan.
Baca Juga
Penafian
Kandungan yang disediakan di laman web ini adalah bertujuan untuk maklumat am dan tujuan pendidikan sahaja. Ia tidak membentuk nasihat undang-undang, dan tidak seharusnya diandalkan sebagai pengganti rundingan profesional dengan peguam yang berkelayakan. Setiap kes undang-undang adalah unik, dan anda amat digalakkan untuk mendapatkan nasihat undang-undang khusus daripada pengamal undang-undang berlesen sebelum mengambil sebarang tindakan berdasarkan maklumat yang terdapat di sini.
Walaupun kami berusaha untuk memastikan ketepatan dan kemas kini kandungan tersebut, ASCOLAW dan sekutunya tidak membuat sebarang representasi atau jaminan dalam apa jua bentuk, sama ada secara nyata atau tersirat, tentang kelengkapan, ketepatan, kebolehpercayaan, kesesuaian atau ketersediaan maklumat yang terkandung di laman web ini. Sebarang keandalan yang anda letakkan pada maklumat tersebut adalah atas risiko anda sendiri sepenuhnya.
Penulis
AKMAL SAUFI MOHAMED KHALED
Managing Partner & Founder